Geldkist, een van de drie officiële VOC-geldkisten aan boord

Geldkist gemaakt van hout. Deze kist is een van de drie officiële VOC-geldkisten. De kist is rechthoekig, bruin, heeft vier zijden en een bodem. Aan beide zijden zit een handvat, aan de rechterzijde is deze losgekomen. Het object heeft een losse deksel (te vinden onder objectnummer 7655) en er zijn resten te zien van het ijzerbeslag en de sloten. In deze kist zaten zeildoekresten en vier touwresten, zes turf blokken en concretie (aankoeksel) van munten (een afgietsel hiervan is te vinden onder objectnummer 7656). Vondst uit VOC-scheepswrak ‘t Vliegend Hert, gezonken in 1735. Collectie De Nederlandsche Bank N.V. Te zien in de vaste presentatie Ga mee naar zee, ruimte Handel en Smokkelen.

Onderzoek: “Het handelsgeld van ‘t Vliegend Hert was verdeeld over drie kisten, genummerd 14, 15, en 16. In iedere kist bevonden zich 5 zakken met Spaanse munten, de realen, en 2000 gouden dukaten van Hollands fabrikaat.’ Citaat uit ‘Met geen drooge oogen om te zien’, T van der Horst (1991), p.36.

Objectnaam

geldkisten (CHT)

Vondstjaar

1992

Informatie

Objectnummer

MMZ7654

Objectnaam

geldkisten (CHT)

Vondst

Vindplaatscode

Schooneveld

Museumcollectie

Maritiem Muzeeum Zeeland

Vondstjaar

1992

Specificaties

Breedte

58 cm

Hoogte

38.5 cm

Diepte

35.5 cm

Materiaal

hout (CHT), hennep (CHT)

Ontdek ook

Kraal van gekleurd glas

Sierraad van glas; klein, rond, en met decoratie van wit, rood, en zwart strepen. Waarschijnlijk gemaakt in Middelburg, maar kan ook in Haarlem en Amsterdam zijn vervaardigd. Deze kraal zou waarschijnlijk meegenomen zijn als handelswaar voor een persoonlijke doel door een opvarende aan boord, maar verder onderzoek hiervoor is nodig. Deze type kralen is ook bekend als 'slaven'-kralen doordat deze als ruilhandel gebruikt werd door de Zeeuwse kooplieden in Afrika. Vondst uit VOC-scheepswrak 't Vliegend Hert, gezonken in 1735. Collectie RCE. Dit object is in 2002 opgedoken; met vondstnummer 2002 A1132.

Geldkist, klein formaat

Klein formaat geldkist, rechthoekig en van hout, zonder deksel. De bodem is voor een deel weggeërodeerd. De kist mis gevonden in concretie (aankoeksel), met een inhoud van munten, ook in concretie. Verder is een schaalbak van een weegschaal bij deze geldkist gevonden, zie objectnummer 18453. Door de omvang van dit kleine geldkist zou het wellicht een smokkelgeldkistje kunnen zijn. Vondst uit VOC-scheepswrak 't Vliegend Hert, gezonken in 1735. Dit object is in 2002 opgedoken; met vondstnummer 2002 A1456.

Kraal van gekleurd glas

Sierraad van glas; klein, rond, met decoratie in wit, rood, zwart en goud gestreept. Was waarschijnlijk gemaakt in Middelburg, maar ze werden ook in Haarlem en Amsterdam vervaardigd. Deze kraal zou mogelijk meegenomen zijn als handelswaar of een persoonlijk doel van een opvarende aan boord, verder onderzoek hiervoor is nodig. Dit type kralen is ook bekend als 'slaven'-kralen, doordat deze als ruilhandel gebruikt werd door de Zeeuwse kooplieden in Afrika om slaafgemaakten van te kopen. Vondst uit VOC-scheepswrak 't Vliegend Hert, gezonken in 1735. Onderzoek 2022: uit bron: Zeeuwse ankers (= het huidige portal CollectieZeeland): Glasblazerij in Middelburg: in Middelburg was er al vanaf 1581 een glasoven aan de Blauwedijk. Voor zover bekend was dit de eerste glasoven in de Noordelijke Nederlanden. De glasmeester heette Govaert van der Haeghen. In 1724 kwam er in het voormalige pesthuis in het Bagijnhof een glasblazerij. Gedurende de achttiende eeuw breidde deze glasfabriek zich gestaag uit. In een loods kwam een breekmolen. De eigenaar liet nieuwe ovens bouwen en een oven onderkelderen en nam drie cellenbroedershuisjes in gebruik. In 1760 werd de fabriek echter stilgelegd. Drie jaar later werden pogingen ondernomen om de glasblazerij nieuw leven in te blazen. Het is echter niet bekend of dat ook gelukt is. Inmiddels waren er ook glasblazerijen in Veere en Vlissingen. Gekleurde kralen: de Middelburgse glasblazerij vervaardigde voornamelijk zogenaamd Duits en Boheems glas. Behalve gebruiks- en sierglas werden in de glasovens ook glazen kralen gemaakt. Vaak hadden deze gekleurde kralen een langgerekte vorm. Ze werden als lange buizen gegoten en daarna in kleine stukjes gehakt. Ook ronde kralen kwamen voor. Zeeuwse kooplieden gebruikten de glazen kralen als ruilmiddel in Afrika. De West-Indische Compagnie (WIC) en de Middelburgsche Commercie Compagnie (MCC) namen kralen mee als ruilgoederen om er in West-Afrika onder meer slaafgemaakten mee te kopen. Deze kralen waren gemaakt van bont gekleurd glas en hadden verschillende vormen. Overigens waren de kralen wel aan mode onderhevig. Kralen die uit de mode waren, konden niet geruild worden en bleven dus in de pakhuizen van de handelscompagnieën liggen. Op de plaatsen waar glasovens hebben gestaan, kun je soms nog glazen kralen in de bodem aantreffen.’